İnsan, doğası gereği sevilmek, değer görmek ve anlaşılmak ister. Fakat çoğu zaman bu arzular, sınırların silikleştiği, kişisel alanın ihlal edildiği ilişkilerle sonuçlanır. Sürekli ulaşılabilir olmak, her isteğe “evet” demek ve her soruna çözüm bulmaya çalışmak; bir noktadan sonra fedakârlık değil, öz değer yitimine dönüşür.

İnsan ilişkilerinde en büyük yanılgı, “ne kadar verirsem o kadar sevilirim” düşüncesidir. Oysa sağlıklı ilişkiler, sürekli veren ve tükenen değil; dengeyi bilen, sınır çizebilen ve gerektiğinde “hayır” diyebilen insanların kurduğu bağlardır. Her iyilik zamanında ve talep edildiğinde kıymetlidir. Aksi takdirde, yapılan yardım bile saygısızlığa dönüşebilir.

Hayatta insanın en büyük gücü, kendi sınırlarını koruyabilmesidir. Bazen “hayır” demek, en büyük özgürlüktür. Herkese yetişmeye çalışan bir insan, bir süre sonra kendine bile yetişemez. Her mesajı anında yanıtlayan, her çağrıya koşan, her isteği karşılayan kişi; kendi zamanını, duygularını ve varlığını başkalarının hizmetine sunmuş olur. Bu ise uzun vadede hem ruhsal yorgunluk hem de değersizlik duygusu yaratır.

Bir ilişkide “fedakârlık” adı altında kendini feda eden kişi, zamanla görünmez hâle gelir. Çünkü insan doğası, her zaman kolay ulaşılana değil, ulaşmak için çaba harcanan şeye değer verir. Bu yüzden insan bazen geri çekilmeyi, susmayı, hatta “yapamam” demeyi öğrenmelidir. Sevgi, sınırın içinde olgunlaşır; sınırı olmayan sevgi, bir süre sonra tüketir.

OLUMLU YANLAR

• Sınır koymayı bilen insanlar, kendi iç huzurlarını korur ve çevreleriyle daha sağlıklı iletişim kurar.
• Hayır demek, bireyin özgüvenini güçlendirir ve saygı görmesini sağlar.
• Gerektiğinde geri çekilmek, karşı tarafın değer kavramını yeniden inşa etmesine yardımcı olur.
• Talep edildiğinde yapılan yardım veya destek, daha kalıcı ve samimi bağlar kurar.
• Sınır bilinci, bireyin hem özel hem de toplumsal yaşamda istikrarlı ve saygın bir duruş sergilemesini sağlar.

OLUMSUZ YANLAR

• Sürekli ulaşılabilir olmak, kişiyi başkalarının beklentilerine bağımlı hâle getirir.
• Herkesi memnun etmeye çalışmak, uzun vadede içsel tükenmişlik ve değersizlik duygusu yaratır.
• Talep edilmeden yapılan iyilik, çoğu zaman yanlış anlaşılır ve karşı tarafta alışkanlık hâline gelir.
• İnsan ilişkilerinde sınır eksikliği, karşılıklı saygıyı zedeler ve duygusal istismara zemin hazırlar.
• “Ben hallederim” anlayışı, bir süre sonra yalnızlaşmanın ve anlaşılmamışlık hissinin temel sebebine dönüşür.

İnsanın kendine koyduğu sınırlar, başkalarına çizdiği duvarlar değildir; aksine, sağlıklı bir mesafenin ve karşılıklı saygının teminatıdır. Hayatta herkesin bir kapasitesi, bir enerjisi, bir “dur” noktası olmalıdır. Çünkü sınırsız verme, sonunda sınırsız kaybetmeye dönüşür.

Mutluluk, ne kadar çok insana yetiştiğinle değil, kendi ruhunu ne kadar koruyabildiğinle ölçülür. İyiliği, zamanı geldiğinde yapmak; sevgiyi, hak edene sunmak; yardım etmeyi, talep edildiğinde göstermek olgun bir karakterin göstergesidir.

Unutulmamalıdır ki; insan, kendini yıpratarak değil, kendine saygı duyarak sevilir. Gerçek denge, hem vermek hem de gerektiğinde geri çekilebilmektir.

OKUYUCUYA SORULAR

Hayatınızda “hayır” demekten en çok çekindiğiniz kişiler kimler? Neden?

Birine yardım ettiğinizde, karşılığında takdir mi bekliyorsunuz yoksa sadece vicdan rahatlığı mı?

Hiç “iyi niyetli” bir davranışınızın yanlış anlaşıldığı oldu mu? Nasıl hissettiniz?

Kendi sınırlarınızı koruyamadığınızda, hangi duygular sizi en çok yıpratıyor?

Sizce sevgi mi, saygı mı daha kalıcı bir bağ kurar?